Dünya Ekonomisi ve Türkiye: Globalleşme, Liberalizasyon ve Kriz - Þiir Yılmaz (Turkish Economic Association, 2012)
Dünya ekonomik konjonktürü Japonyanın Asya Krizi sonrası bocalaması ve ABnin kendi iç sorunlarıyla meşgul olması nedeniyle ABDdeki konjonktürden doğrudan etkilenir hale gelmiştir. Globalleşme adı verilen ve tek tek ülke ekonomilerinin dünya ekonomisine eklemlenmesi diye adlandırdığımız bu sürecin son dönemdeki başat özelliği finansal liberalizasyondur. Kendi iç dinamikleriyle büyüyen finans sermayesi reel ekonomik yapıdan bağını koparmıştır. Eksik talep, kar oranlarının düşmesi gibi reel ekonomiyi doğrudan ilgilendiren krizlerin ertelenmesini sağlasa bile reel ekonomiden kopuk bir oransal büyüme içinde olan finans sektörü finansal krizler dediğimiz krizlerin peşpeşe patlak vermesine de yol açmaktadır. Türkiye'deki krizin başlıca sorumlusu kamu açıklarıysa da kamu açıklarının sürdürülemez boyutlara varmasının nedeni, bu kamu açıklarını kısa süreli spekülatif sermaye hareketleriyle kapatma yöntemidir. Bu sermaye girişleriyle talep itişli ve istikrarsız bir büyüme patikasına giren Türkiye ekonomisi, sürdürülemez boyutlara varan cari işlemler açıkları sonucu kaçınılmaz olarak parasını devalüe etmeden önce ve ettikten hemen sonra ülkeyi hızla terk eden yabancı sermayenin ardında bıraktığı banka krizini yaşamaktadır. Oysa Türkiye ekonomisinde kriz,yatırımlardaki duraklama ve tasarruf oranlarının artmayan seyri ile yıllar öncesinden başlamıştı. Bunun sorumlusu finansal liberalizasyonu kamu açıklarını kapatma aracı olarak kullanan hükümetlerdir. Öyle ki, bu politikasızlığın sonucu, hükümetler, bütçe gelirleri ile faiz ödemelerinden başka bir faaliyet yapamaz duruma düşmüşlerdir. – – Due to the accelerating pace of globalization, world economic and financial development has become closely tied to the ups and downs of the US economy. This process has become particularly visible after the 1997 Asian financial crisis. The most notable characteristic of globalization is the massive amounts of financial capital flowing across national borders. Following the financial liberalization in the late 1980s, Turkish economy has attracted significant amounts out of the short-term capital floating around the world, particularly because of the governments' tendency to finance excessive public spending through the sale of government bonds. The governments' reluctance to cut spending or increase taxes has pushed (real) interest rates so high up that Turkey has, at times, become the recipient of sizable short-term capital, causing Turkish Lira (TL) to appreciate and get overvalued. This inflow of short-term capital was quickly reversed, as soon as it became clear that the overvaluation of the TL could not be sustained, due to the resulting problems in the current account. Thus, the increasing degree of openness made the Turkish economy susceptible to the effects of shortterm capital movements, sometimes contributing to the outbreak of severe crises. This paper describes the making of recent crises in the Turkish economy by focusing on the role of large public deficits and short-term capital movements.
Keywords: 330; Finansal Liberalizasyon; Kısa dönemli sermaye hareketleri; Kamu açıkları; Aşırı değerli kur; Cari açıklar; Banka krizi; Financial liberalization; Short-term capital flows; Public deficits; Overvaluation-Current Account Deficits; Banking crisis