Türkiye'de Özel Tasarrufları Belirleyen Unsurlar - Kıvılcım Metin Özcan; Aslı Günay (Turkish Economic Association, 2012)
Bu çalışmada, 1975-2006 yılları arasında geçen 32 yıllık dönemde özel tasarruf davranışlarını belirleyen makroekonomik ve sosyal değişkenler yardımıyla Türkiye için bir özel tasarruf modeli tahmin edilmiştir. Tahmin sonuçları özel tasarrufları belirleyen en önemli faktörlerden birinin atalet olduğu hipotezini desteklemektedir. Ayrıca, kamu tasarruflarının özel tasarrufları azaltıcı etkiye sahip olduğu görülürken bu durum Ricardocu denklik kuramını desteklemektedir. Türkiye'de gelirlerdeki, reel faiz oranlarındaki ve ticaret haddindeki artışlar beklendiği gibi özel tasarruflar üzerinde pozitif bir etki göstermelerine rağmen istatistikî olarak anlamsız bulunmuştur. Fakat büyümenin, finansal derinliğin ve enflasyonun beklentilerin aksine özel tasarrufları azaltıcı etkileri olduğu görülmüştür. Türkiye'deki dış ticaret açığı da özel tasarrufları azaltıcı yönde etkilemektedir. Türkiye'de 1988 yılından itibaren süregelen finansal serbestleşme ile birlikte finansal piyasalardaki gelişmelerin özel tasarrufları arttırıcı etkisi olduğu görülmüştür. Ayrıca, menkul değerler piyasasındaki gelişime bağlı olarak, borçlanma sınırlarının yükselmesinin de Türkiye'de özel tasarrufları azalttığı görülmektedir. Genç nüfus ve yaşlı nüfus bağımlılık oranları ile kentleşme de özel tasarrufları azaltıcı yönde etkilemiştir. Beklentilerin aksine, yüksek öğrenim diplomasına sahip bayanların özel tasarruflar üzerinde negatif ve istatistikî olarak anlamlı bir etkisi olduğu görülürken, kadınların işgücüne katılım oranının istatistikî olarak anlamsız fakat beklentilere uygun olarak özel tasarrufları arttırıcı bir etkisi olduğu bulunmuştur. Öte yandan üniversite eğitimine sahip kişilerin özel tasarrufları arttırıcı etkileri olduğu görülmüştür.
Keywords: 330