Oddolne Inicjatywy Jako Szansa Poprawy, Jakosci Życia na WSI? Wyniki Studium Przypadku w Baltowie (Poludniowo-​Wschodnia Polska); Tourismus als eine Möglichkeit zur Erhöhung des ländlichen Einkommens? Ergebnisse einer Fallstudie in Bałtów, Südostpolen - Andreas Gramzow (Leibniz Institute of Agricultural Development in Central and Eastern Europe (IAMO), 2007)
Polskie obszary wiejskie nadal wykazują wysoki stopień zatrudnienia w rolnictwie w porównaniu z pozostałymi krajami Unii Europejskiej, co wynika z braku możliwości zatrudnienia w innych sektorach gospodarki na wsi. Szczególnie zamknięcie zakładów przemysłu ciężkiego we wczesnych latach 90-tych XX wieku pozostawiło wielu mieszkańców wsi na utrzymaniu jedynie z niewielkich dochodów prywatnych gospodarstw rolnych lub emerytur i rent. W gminie Bałtów (południowo-wschodnia Polska), w celu przeciwdziałania tej sytuacji, lokalne stowarzyszenia rozwojowe, wraz z lokalną grupą partnerską, podjęło inicjatywy stymulujące rozwój gospodarki regionalnej poprzez tworzenie infrastruktury turystycznej. Niniejsza praca przedstawia studium przypadku przeprowadzone w Bałtowie, w tym analizę lokalnych problemów, szans rozwojowych oraz doświadczeń w zakresie oddolnych inicjatyw. Głównym rezultatem wysiłków podjętych przez stowarzyszenia rozwojowe i grupę partnerską jest, stworzenie różnych atrakcji turystycznych. Dzięki nim powstają nie tylko nowe miejsca pracy poza sektorem rolniczym - tworzą one nowe źródła dochodu dla rolników i firm w wyniku wzmożonego zapotrzebowania na zakwaterowanie oraz inne usługi dla turystów. Infrastruktura turystyczna została sprawnie rozbudowana dzięki zaangażowaniu mieszkańców, obecności ludzi o cechach przywódczych, ścisłej współpracy z samorządem lokalnym oraz zaangażowaniu finansowemu jednego z lokalnych mieszkańców. Warsztaty, seminaria oraz otwarte spotkania organizowane przez stowarzyszenia przyniosły wzrost akceptacji dla inicjatyw wśród społeczności lokalnej. Regionalna grupa partnerska, które łączy różne stowarzyszenia lokalne i regionalne w zakresie wspólnej oferty turystycznej, zachęciło wielu mieszkańców do włączania się w późniejsze inicjatywy. W 2004 roku regionalna grupa partnerska złożyła wniosek o działanie pilotażowe dla wdrożenia inicjatywy wspólnotowej UE Leader+. Turystycznego rozwoju regionu wokół gminy Bałtów nie można rozważać jako bezpośredniej odpowiedzi na problemy zarobkowe lokalnych rolników i na brak zmian strukturalnych w rolnictwie, niemniej tworzy on nowe perspektywy dla lokalnych firm i zapewnia dodatkowy, niezwiązany z rolnictwem dochód dla rolników. – – Ländliche Regionen in Polen weisen aufgrund eines Mangels an Arbeitsplätzen in nichtlandwirtschaftlichen Wirtschaftssektoren im Vergleich zu anderen EU-25 Mitgliedstaaten weiterhin eine hohe landwirtschaftliche Beschäftigung auf. Insbesondere in Südostpolen gingen infolge der Schließung von Betrieben der Schwerindustrie zu Beginn der 1990er Jahre viele nichtlandwirtschaftliche Arbeitsplätze verloren. Seitdem erzielten ein Großteil der ländlichen Bevölkerung ihr Einkommen lediglich aus ihren kleinbäuerlichen Betrieben oder aus Pensionen. Um diesen Entwicklungen entgegenzuwirken und die regionale Wirtschaft zu stimulieren, begannen Fördervereine und eine regionale Partnerschaft in der Gemeinde Bałtów (Südostpolen) eine touristische Infrastruktur aufzubauen. Dieser Beitrag stellt eine in der Gemeinde Bałtów durchgeführte Fallstudie vor, in der lokale Probleme, Entwicklungspotentiale und Erfahrungen mit endogenen Initiativen untersucht wurden. Wesentlichen Ergebnisse der Aktivitäten der Fördervereine werden in der Schaffung unterschiedlicher Tourismusangebote gesehen. Letztere führten nicht nur zur Bereitstellung neuer nichtlandwirtschaftlicher Ar-beitsplätze. Sie ermöglichten außerdem Kleinbauern und ansässigen Unternehmen, als Folge eines Nachfrageanstieges nach Unterbringungsmöglichkeiten und Tourismusdienstleistungen, neue Einkommensmöglichkeiten zu nutzen. Die erfolgreiche Einführung der Tourismuspro-jekte resultierte vor allem aus der Einbindung der lokalen Bevölkerung in die Aktivitäten, dem Vorhandensein von Führungspersönlichkeiten, der engen Zusammenarbeit mit den loka-len Behörden und dem finanziellen Engagement eines lokalen Akteurs. Von den Fördervereinen organisierte Workshops, Seminare und Versammlungen führten zusätzlich zu einer steigenden Akzeptanz der Aktivitäten bei der lokalen Bevölkerung. Die regionale Partnerschaft verbindet verschiedene lokale und regionale Vereine in ihren Bestrebungen, die Tourismusangebote zu koordinieren. Sie ermutigt ebenfalls viele Einwohner dazu, sich an den Initiativen zu beteiligen. Im Jahr 2004 bewarb sich die regionale Partnerschaft außerdem für die Pilotmaßnahme zur Implementierung der EU Initiative Leader+. Die Tourismusaktivitäten in der Region um Bałtów können nicht als eine direkte Lösung für die einkommensbedingten Probleme der ansässigen Kleinbauern und den fehlenden landwirtschaftlichen Strukturwandel in der Region gesehen werden. Jedoch schaffen sie neue Perspektiven für lokale Unternehmen und eröffnen Landwirten zusätzliche nichtlandwirtschaftliche Einkommensmöglichkeiten.
urn:nbn:de:gbv:3:2-941
Keywords: P32; Q10; R11; 330; Rozwój wsi; turystyka; Leader+; inicjatywy oddolne; Polska